Atopisch eczeem hormoonzalf

Lokale behandeling van atopisch eczeem met hormoonzalf

Lokale behandeling van atopisch eczeem met hormoonzalf - Symptomen en behandeling

De eerste keus in de behandeling van atopisch eczeem is hormoonzalf. Dit is een basiszalf waaraan het kunstmatig verkregen bijnierschorshormoon cortisol is toegevoegd. Een hormoonzalf moet plaatselijk worden aangebracht en werkt ontstekingsremmend en vermindert de jeuk. Het zijn zeer effectieve middelen om eczeem tegen te gaan. 



 



Verschillende sterkten en soorten hormoonzalven

Hormoonzalven worden in vier sterkteklassen ingedeeld:

  • klasse I: zwak werkzaam
  • klasse II: matig sterk werkzaam
  • klasse III: sterk werkzaam
  • klasse IV: zeer sterk werkzaam

De in Nederland verkrijgbare hormoonzalven zijn de volgende:

  • Klasse I: hydrocortisonacetaat 1% (Mildison, merkloos).
  • Klasse II: Triamcinolonac. 0,1% (Merkloos); Alclometason 0,05% (Aclosone); Clobetasonbutyraat 0,05% (Emovate); Flumetason 0,02% (Locacorten); Fluocortolon 0,5% (Ultralan); Hydrocortisonbutyraat 0,1% (Locoïd).
  • Klasse III: Betamethason dipropionaat 0,05% (Diprisone); Mometason 0,1% (Elocon); Betamethason valeraat 0,1% (Merkloos, Betnelan, Celestoderm); Desoximetason 0,25% (Ibaril, Topicorte); Diflucortolon 0,1% (Nerisona); Fluocinonide 0,05% (Topsyne); Fluprednideen 0,1% (Decoderm); Fluticason crème 0,05% en zalf 0,005% (Merkloos, Cutivate); Halometason 0,05% (Sicorten).
  • Klasse IV: Clobetasol propionaat 0,05% (Dermovate); Betamethason diproprionaat 0,05% + propyleenglycol (Diprolene).

Een hormoonzalf met een vette basis heeft de voorkeur boven andere vormen, aangezien deze beter werken dan minder vette zalven. Vanuit de zalfbasis dringt namelijk meer van de werkzame stof de huid binnen. Ook draagt de vette basis bij aan het herstel van de barrièrefunctie van de huid. Daarnaast wordt een vette zalf beter verdragen op een droge en geïrriteerde atopische huid.

Verschillende sterkten en soorten hormoonzalven - Symptomen en behandeling

Vingertop als maateenheid voor het zalven

Om te weten hoeveel zalf nodig is per lichaamsdeel, is een schema gemaakt dat de vingertop als maateenheid hanteert. Een vingertop eenheid is ongeveer 0,5 gram en wordt gerelateerd aan leeftijd en lichaamsdeel. Het is een handig hulpmiddel als het hele lichaam is aangedaan.

Toepassing van hormoonzalven

In de beginfase van het eczeem smeer je meestal één tot twee weken twee keer per dag (vaker dan twee keer per dag smeren heeft geen zin) en daarna eenmaal per dag totdat de huid weer (bijna) normaal is of een acceptabel niveau heeft bereikt. deze fase duurt 10 tot 20 dagen en in ernstige gevallen langer. Bij kinderen met licht eczeem wordt gekozen voor een hormoonpreparaat uit klasse I of II. Bij een matig ernstig eczeem komt klasse II of III in aanmerking en voor eczeem in het gezicht, op de oogleden, in de oksels, liezen of op de geslachtsorganen (dus voor plaatsen waar de huid anders is samengesteld), is een minder sterke hormoonzalf of minder vaak smeren aanbevolen.

Afbouwen van hormoonzalven

Als het eczeem rustiger wordt, dan moet je nooit van het ene op het andere moment stoppen met smeren, maar begin met minderen. Bij gebruik van hormoonzalven moet je bij voldoende verbetering geleidelijk afbouwen. Als je te snel afbouwt kan het eczeem weer opvlammen. Verminder de zalffrequentie niet als de huid geen verbetering toont. Probeer zo min mogelijk te smeren, maar niet te weinig. Het moet net genoeg om het eczeem onder controle te houden.

Tijdens de afbouwfase hanteer je bij voorkeur een afbouwschema van een aantal aaneengesloten dagen waarop je de hormoonzalf gebruikt wat wordt afgewisseld met een aantal dagen waarop je de hormoonzalf niet gebruikt. Na de initiële behandeling van enkele weken met hormoonzalf, moet het gebruik worden verminderd ter voorkoming van bijwerkingen of dat de geneesmiddel op de langere termijn niet meer werkt en je er ongevoelig of resistent voor bent geworden.

Bij mild eczeem kan na de afbouw het eczeem alleen nog behandeld worden met indifferente zalven. Op het moment dat het eczeem vroeg of laat weer opvlamt, kan je direct opnieuw tweemaal daags het hormoonpreparaat gaan gebruiken. Doe dit totdat het eczeem weer voldoende is onderdrukt. Vaak is enkele dagen smeren al voldoende. Wanneer dit onvoldoende zoden aan de dijk zet, kan aangevangen worden met een onderhoudsbehandeling met tweemaal daags hydrocortisonzalf (klasse I), dagelijks aan te brengen. Of eenmaal daags een hormoonzalf uit klasse II of desgewenst klasse III, welke je twee tot maximaal vier opeenvolgende dagen per week op de plekken aanbrengt. Deze intermitterende behandeling wordt ook wel 'pulstherapie' genoemd. Een hormoonzalf in de onderhoudsfase kan indien nodig worden afgewisseld met een calcineurineremmer, zoals tacrolimus of pimecrolimus. Calcineurineremmers remmen de verhoogde activiteit van het immuunsysteem, waardoor ontstekingsreacties van de huid onderdrukt worden en het eczeem en de jeuk verminderen.

Bijwerkingen van de hormoonzalven

Wanneer je hormoonzalven volgens de aanwijzingen gebruikt, worden eventuele bijwerkingen sterk beperkt. Bijwerkingen van hormoonzalf kunnen onder meer zijn:

  • het wijder worden van de onderhuidse bloedvaatjes (teleangiëctasieën);
  • bloeduitstortingen (purpura);
  • het dunner worden van de huid (atrofie);
  • plaatselijke ontkleuring van de huid (pigmentveranderingen);
  • rode vaatverwijdingen (couperose);
  • overmatige haargroei (hypertrichose);
  • huidstriemen (striae).

De meeste bijwerkingen zijn tijdelijk.

Geraadpleegde literatuur:
- Pauline Dirven-Meijer en Anton de Groot. Leven met eczeem. Bohn Stafleu van Loghum, Houten, 2011.


Geschreven door

 



 

Lees verder



Atopisch eczeem behandelen

Atopisch eczeem behandelen - Symptomen en behandeling

Atopisch eczeem symptomen

Atopisch eczeem symptomen - Symptomen en behandeling

Home

Home - Symptomen en behandeling