Nierstenen en voeding

Wat zijn nierstenen?

Nierstenen komen veelvuldig voor: 4-8% van de volwassenen zal op enig moment in hun leven nierstenen ontwikkelen. Mannen hebben meer kans op het ontwikkelen van nierstenen dan vrouwen. Verder blijkt dat zo'n 30-50% van de mensen die een keer een aanval van nierstenen hebben gehad, er later weer last van krijgt. Aan het ontstaan van nierstenen kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen. De belangrijkste oorzaak is een teveel van bepaalde zouten in de urine, waardoor deze neerslaan in de vorm van kristallen. Deze kristallen vormen nierstenen ter grootte van een zandkorrel of een steentje. In veel gevallen verlaten deze kristallen het lichaam met de urine. Je plast ze dan gewoon uit, zonder dat je er wat van merkt. Maar als ze te groot zijn, kunnen ze uitgroeien tot een steen. Nierstenen kun je aantreffen in de nier, de urineleider en/of de blaas. De samenstelling verschilt per persoon, maar meestal bestaan ze uit calcium (kalk) en oxaalzuur. In dit artikel gaan we nader in op het onderwerp 'voeding en het voorkomen van nierstenen'.

Drinken, drinken en nog eens drinken

Voldoende drinken is bij alle soorten nierstenen van groot belang. De vorming van nierstenen wordt tegengegaan door veel te drinken, dat wil zeggen 1,5 tot 2 liter per dag. Hiermee houd je de vochtbalans in stand en wordt de concentratie van calcium of oxaalzuur in de urine lager. Je spoelt als het ware de mineralen die nierstenen kunnen vormen weg.

Als je nierstenen hebt, moet je streven naar een urineproductie van 2 liter per dag of meer. Dit kun je bereiken door een vochtinneming van minimaal 2,5 tot 3 liter per 24 uur. Je moet meer drinken als je veel moet transpireren, bijvoorbeeld bij warm weer, sporten en het verrichten van zware arbeid.

Hoe zorg je ervoor dat je dagelijks voldoende drinkt? Houd altijd een glas of (navulbaar) flesje water bij de hand en drink vaak en goed verdeeld over de dag. Begin bij voorkeur 's morgens vroeg met drinken. Drink ook 's avonds laat en gedurende de nacht, zodat je de periode dat je niks drinkt zo kort mogelijk houdt. Wen eraan om telkens als je in de buurt van een kraan bent wat water te drinken. Gewoon (mineraal)water heeft de voorkeur. Andere geschikte dranken zijn: kruidenthee, vruchtenthee (met een maximum van een ½ tot 1 liter per dag vanwege de grote hoeveelheid oxaalzuur wat de steenvorming bevordert), koffie, bouillon, limonade, melkproducten (maximaal 3 glazen per dag), vruchtensap zoals perensap, ananassap of druivensap en alcoholvrij bier. Let wel op met vruchtensap (net als frisdrank): deze bevatten vak veel suiker (en dus energie). Wees matig met alcohol. Je kunt het beste niet meer dan 1 tot 2 glazen alcoholische dranken per dag en drink niet iedere dag alcohol. Wees erop bedacht dat je bij warm weer, koorts, diarree, overgeven/braken of lichamelijke inspanning meer vocht dan normaal nodig hebt. Let erop dat je urine altijd licht van kleur blijft. Donkere urine wijst erop dat je te weinig drinkt.

Voedingsadviezen bij calcium(oxalaat)stenen

Oxaalzuur

De meeste nierstenen betreffen zogeheten calcium(oxalaat)stenen. Hierbij is het advies om voedingsmiddelen die veel oxaalzuur bevatten zo veel mogelijk te beperken. Inname van veel oxaalzuur vergroot de kans op calcium(oxalaat)stenen. Vooral spinazie en rabarber geven een hoog risico, omdat ze een grote hoeveelheid oxaalzuur bevatten. Andere producten die rijk zijn aan oxalaat, zijn onder meer (aal)bessen, sinaasappels, bieten, de meeste donkergroene bladgroente, bonen, noten (alle soorten), chocola (en andere producten die cacao bevatten), peterselie (kan in kleine hoeveelheden worden gegeten), carobepoeder, zwarte (vruchten)thee, boerenkool, knolselderij, pastinaak, postelein, zuring en cola.

Het is niet de bedoeling dat je deze voedingsmiddelen schrapt van je menu. Hierdoor wordt je voeding eenzijdiger en bevat het niet meer voldoende essentiële vitamines en mineralen. Deze voedingsmiddelen moeten echter in beperkte mate gegeten worden.

Calcium

Ofschoon de meeste nierstenen calcium bevatten, is het niet aan te bevelen om zo min mogelijk calcium te gebruiken. Te weinig calcium blijkt juist een grotere kans te geven op de vorming van urinewegstenen. Daarom wordt geadviseerd om dagelijks een normale hoeveelheid calcium te gebruiken, wat neerkomt op ongeveer 3 tot 4 porties calciumrijke producten. Calcium is vooral aanwezig in melkproducten, yoghurt en kaas. Het is belangrijk dat je voldoende calcium binnenkrijgt, anders zal het lichaam het mineraal aan de botten onttrekken. Dit vergroot het risico op osteoporose (botontkalking).

Eiwitten

Houd tevens rekening met de hoeveelheid vlees, kip, vis, melkproducten en kaas die u eet, aangezien deze producten veel eiwit bevatten waardoor de kans op steenvorming groter is. Het Antoniusziekenhuis adviseert in ene folder om niet meer dan 1 à 2 plakjes vleeswaren en 1 portie vlees (100 gram rauw, 75 gram bereid) of maximaal 4 melkproducten per dag te gebruiken.

Natrium

Voorts is bekend dat natriumrijke producten de calciumuitscheiding in de urine verhogen. Hierdoor kunnen stenen ontstaan. Het is verstandig om natriumrijke producten te beperken en voeg geen zout toe bij de bereiding van de warme maaltijd.

Vitamine C

Voorkom dat je een megadosis vitamine C binnenkrijgt door het gebruik van voedingssupplementen. Het blijkt namelijk dat te veel vitamine C in de urine de kans op steenvorming vergroot. Wanneer je dagelijks 2 stuks fruit en 200 gram groente eet, krijgt je voldoende vitamine C binnen. Lees hier verder over het verband tussen het ontstaan van nierstenen en vitamine C.

Geraadpleegde literatuur:

- AZ st. Lucas. Via de voeding nierstenen vermijden, kan dat?

- F. Hunter. Voeding die baat, voeding die schaadt. Complete gids over de invloed van voedsel op onze gezondheid. The reader's Digest BV, Amsterdam, Brussel, 2011.

- St. Antonius Ziekenhuis. Dieetadvies bij nierstenen.


Geschreven door



Lees verder



Nierstenen symptomen

Nierstenen symptomen - Symptomen en behandeling

Home

Home - Symptomen en behandeling